Relining is een bewezen techniek voor het verlengen van de levensduur van rioolbuizen en -putten. Maar hoe toon je aan dat een gerenoveerde put ook daadwerkelijk doet wat hij moet doen. Nu én over vijftig jaar?
StadLandWater houdt zich dagelijks bezig met het berekenen, controleren en beoordelen van reliningconstructies. De afgelopen jaren leverde dat niet alleen bevestiging op, maar ook nieuwe inzichten. Want de werkelijkheid schuurde soms net wat te veel met de theorie.
Meer dan controleren > begrijpen wat je meet
Het kwaliteitsproces van relining begint bij de theoretische wanddikteberekening aan de hand van de optredende grondwaterdruk en gronddruk. De aannemer levert deze berekening aan op basis van de voorwaarden en eisen in het bestek en wij verifiëren de waardes. Eventueel rekenen we met behulp van software de berekeningen zelfstandig nog een keer door.
Na goedkeuring start de aannemer met de uitvoering. Vervolgens worden er proefstukken genomen van de aangebrachte relining waarna wij zorgdragen voor de inname, verwerking, (geconditioneerde) opslag en verzending van die proefstukken naar een geaccrediteerd laboratorium. Daar worden de proefstukken getest op mechanische sterkte en waterdichtheid en gecheckt of deze overeenkomen met de vooraf opgestelde berekening. Wijken de waarden te veel af, dan voert StadLandWater een aanvullende controle uit. We bekijken dan of de gemeten prestaties onvoldoende zijn of misschien juist beter dan vereist.
De komst van een nieuwe trend in data
In de afgelopen twee jaar hebben we veel putrenovaties bemonsterd en getest. Daarbij zagen we dat recente proefstukken soms andere waarden lieten zien dan verwacht. Voor ons aanleiding om de meet- en bemonsteringsmethode opnieuw te bekijken, samen met aannemers en het laboratorium. Wat blijkt: de verschillen worden veroorzaakt door wijzigingen in het materiaal en de manier waarop proefstukken worden genomen.
Oorzaak 1: nieuw materiaal
Het relinen van rioolbuizen gebeurt al 55 jaar. Zo’n 9 jaar geleden kwam daar een variant bij: de relining van rioolputten met glasvezelliner. Visueel en qua verwerking vergelijkbaar met zijn voorganger voor horizontale liners, maar constructief anders opgebouwd liet de producent ons desgevraagd weten. De oorspronkelijke testmethode bleek daar niet goed op aan te sluiten.
Oorzaak 2: het ene proefstuk is het andere niet
Proefstukken van de relining in de put waren vaak afkomstig uit het bovenste deel van de put. Praktisch logisch, maar technisch gezien minder zuiver omdat zo’n ‘bovenstuk’ niet de juiste eindsamenstelling weergeeft. De omstandigheden bovenin een put verschillen namelijk wezenlijk van die onderin:
- De tegendruk (gronddruk, grondwater en belasting) is bovenin de put kleiner dan onderin.
- De laagopbouw en wanddikte wijken af.
Hierdoor kunnen gemeten waarden lager uitvallen.
Wat zeggen deze bevindingen nou eigenlijk?
Belangrijk om te benadrukken is dat er geen reliningen zijn goedgekeurd die anders niet door de test waren gekomen. Wel zijn in een aantal gevallen proefstukken beoordeeld die minder sterk zijn dan de totale constructie. Daarnaast blijkt de gebruikte testmethode niet meer naadloos aan te sluiten op de nieuwe materiaalsamenstelling.
Die inzichten hebben geleid tot een optimalisatie van zowel de bemonsterings- als de testmethode. De samenstelling van de glasvezelliner voor putrenovaties is daarbij ons vertrekpunt. Die vergelijken we momenteel met proefstukken uit de praktijk. Op basis daarvan ontstaat een nieuwe ‘nulmeting’: een realistisch en onderbouwd referentiekader waar toekomstige projecten aan getoetst kunnen worden.
Samenvatting
Relining is geen nieuwe techniek meer. Maar omdat de techniek uitsluitend ondergronds wordt toegepast vragen gemeenten en beheerders zich terecht af: krijg ik de kwaliteit waarvoor ik betaal? Relining moet aantoonbaar zorgen voor:
- een levensduurverlenging van circa 50 jaar
- langjarige weerstand tegen rioolgassen, grondwater en gronddruk
Zonder betrouwbare bemonstering en toetsing blijft dat deels een aanname. Dat betekent dat we bij StadLandWater altijd alert zullen blijven op de data die we binnenkrijgen. Juist de combinatie van praktijkervaring, analyse en samenwerking met het lab maakt het mogelijk om de volgende stap te zetten in betrouwbare rioolrenovatie.
