Enkele jaren geleden was er binnen de gemeente Oude IJsselstreek een gemaal dat dringend toe was aan vervanging. StadLandWater werd ingeschakeld voor het opstellen van een Programma van Eisen (PvE). Vanuit RMRIJ (zie kader) werd er ook meegedacht over de elektrotechniek en de besturingen van de installaties.
Al snel legde Stefan Buitenhuis een voorstel op tafel: ‘Waarom grijpen jullie de gelegenheid niet aan om een standaard PvE te ontwikkelen? Want als we het nu één keer goed opzetten, kun je het er bij elke volgende gemaalrenovatie bijpakken.’
Het bleek het startschot van een unieke samenwerking tussen gemeente, het waterschap en specialistische partners. ‘En het resultaat is om trots op te zijn, vindt Arjo Klein Goldewijk, specialist meetnetbeheer bij het waterschap: ‘Een toekomstbestendige standaard voor alle rioolgemalen in de Achterhoek. ‘En wat minstens zo mooi is, is dat dit alles heel organisch is ontstaan.’
Kader over RMRIJ
RMRIJ, het Regionaal Meetsysteem Rijn en IJssel, is een regionaal samenwerkingsplatform van elf Achterhoekse gemeenten en Waterschap Rijn en IJssel. Binnen dit platform werken de partners samen aan een beter functionerende en beter beheersbare afvalwaterketen, met specifieke aandacht voor het functioneren van rioolgemalen en berg-/bezinkvoorzieningen. Om dit te bereiken worden installaties structureel, uitgebreider en betrouwbaar bemeten. De meetgegevens maken analyses, onderbouwde keuzes en gerichte verbetermaatregelen mogelijk. Zo ondersteunt RMRIJ datagedreven beheer van de afvalwaterketen: meten is weten, maar goed meten is zeker weten.
Van versnippering naar uniformiteit
Binnen gemeenten bestaat een grote variatie aan besturingen, componenten en werkwijzen. ‘Elk gemaal dat vervangen of gerenoveerd moest worden, wordt als een apart vraagstuk bekeken’, legt Sander Dimmendaal, eveneens specialist meetnetbeheer bij het waterschap, uit. ‘Het gevolg is een soort wildgroei van allerlei soorten besturingen en componenten. Standaardisatie zou dat oplossen. Niet direct, maar wel op de lange termijn.’ Dat bleek een dermate aantrekkelijk argument dat toen gemeente Oude IJsselstreek een standaard PvE klaar had, gemeente Bronckhorst zich meldde.
Elkaars expertise benutten
Volgens Arjo zit de kracht van dit standaardisatietraject vooral in de combinatie van verschillende disciplines. ‘Je hebt praktijkmensen nodig, technische specialisten én iemand die alles goed kan vastleggen in documenten. Dat maakte deze samenwerking sterk.’ Sander voegt daaraan toe. ‘Ook de onderlinge klik speelde een belangrijke rol. Vertrouwen is de basis. Als je merkt dat mensen er écht voor gaan, zorgvuldig werken en afspraken nakomen, dan werkt dat heel prettig en kom je samen een heel eind. Daarin is Stefan een belangrijke schakel geweest. Hij is een goeie samenwerkingspartner: heel geïnteresseerd en erg gericht op kwaliteit. Zo zitten wij ook in elkaar. Hij komt bovendien al zijn afspraken na. Daar houden we van.’
Standaardisatie begint met een pilot
Standaardisatie vereist nauwkeurigheid én geduld. De vervanging van het gemaal in de gemeente Oude IJsselstreek kreeg daarom de status van ‘pilot’. Het bestaande PvE werd kritisch doorgelicht en daarbij werd gekeken naar actuele technieken, beheerbaarheid en toekomstige ontwikkelingen. Langzaam maar zeker ontstonden verschillende standaardvarianten voor besturingen: van eenvoudige toepassingen tot uitgebreide installaties met extra meetfuncties.
Na de pilot evalueerden de betrokken partijen samen wat goed werkte en wat beter kon. Ook is zorgvuldig afgestemd met de onderhoudsaannemer en de hoofdpostleverancier, zodat de technische en beheermatige aandachtspunten direct konden worden meegenomen.
Daarna volgde verdere uitwerking en opschaling. ‘Ga je te snel, dan sla je ideeën en praktijkervaring over’, benadrukt Stefan. ‘Juist door gefaseerd te werken, creëer je draagvlak. Zo draaiden we in Bronckhorst een pilot bij een ander type gemaal.’
Ook de robuustheid van de keuzes speelde een belangrijke rol. Sander: ‘We hebben bijvoorbeeld veel aandacht besteed aan het noodbedrijf en cybersecurity. Als systemen uitvallen, moet een monteur buiten nog steeds handmatig kunnen ingrijpen zodat het proces doorgaat.’
Een levend document
In Oude IJsselstreek en Bronckhorst zit inmiddels een strik om het standaard PvE. Maar vanuit de werkgroep RMRIJ was inmiddels draagvlak ontstaan om een volgende stap te maken: er werd besloten een PvE op te stellen voor alle deelnemende gemeenten. ‘Wij zien het PvE als een levend document’, stelt Arjo vast. ‘We blijven jaarlijks een vinger aan de pols houden: op basis van nieuwe technieken, gewijzigde wetgeving of ervaringen uit projecten houden we het PvE actueel.’
Die aanpak maakt de standaard toekomstbestendig én breed toepasbaar. Ondertussen profiteren meer gemeenten binnen het RMRIJ-platform van de uniforme oplossingen, meer herkenbaarheid in het veld en minder afhankelijkheid van specifieke leveranciers. Voor Sander zit daar ook de grootste winst. ‘Gemeenten kunnen nu terugvallen op een gedragen standaard waarover goed is nagedacht. Dat geeft rust, duidelijkheid en kwaliteit.’
